کما:سطحی از بیهوشی در اثر ایست قلبی یا سکته مغزی،موقتی یا مرگ بار

کما (اغما) وضعیت ناخودآگاهی طولانی مدت است که می‌تواند در اثر انواع مشکلات - آسیب به ضربه، سکته مغزی، تومور مغزی، مسمومیت با مواد مخدر یا الکل یا حتی یک بیماری زمینه ای مانند دیابت یا عفونت رخ دهد. کما یک موقعیت اورژانس پزشکی است. برای حفظ زندگی و عملکرد مغز، اقدام فوری ضروری است. پزشکان معمولا آزمایشات خون و سی تی اسکن مغز را پیشنهاد می‌دهند تا سعی کنند تعیین نمایند چه چیزی باعث ایجاد کما می‌شود تا درمان مناسب شروع شود. کما به ندرت بیش از چندین هفته طول می‌کشد. افرادی که مدت زمان طولانی بیهوش هستند ممکن است به حالت پایدار زندگی نباتی وارد شوند. بسته به علت اغما، افرادی که برای بیش از یک سال در یک حالت نباتی پایدار هستند، بسیار بعید است که به هوش آیند.

یک فرد به کما رفته دارای "مغز مرده" نیست. مغز هنوز کارهای اساسی که بدن را زنده نگه می‌دارند، مانند تنفس، گردش خون و خواب را انجام می‌دهد. آنچه در مغز فرد به کما رفته وجود ندارد، شناخت است. به همین علت، فردی در اغما است به هیچ وجه به محیط اطراف خود پاسخ نمی‌دهد و سطوح بالاتری از عملکرد مغز را نشان نمی‌دهد. به بیان ساده، مغز دچار کما "فکر نمی‌کند"، اما در حالت خاموشی کامل نیست
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد کمای مغزی و عوارض و احتمالات آن می‌توانید با متخصص مغز و اعصاب (لینک به متخصص) در ارتباط باشید و پاسخ تمامی سوالات خود را دریافت نمایید. برای رزرو وقت ملاقات با دکتر باغبان، متخصص جراحی مغز و اعصاب با شماره تلفن38240000 - 88792873 تماس حاصل فرمایید.

انواع مختلف اغما چیست?


 انواع کما عبارت اند از:

بیماری مغزی متابولیک سمی

این بیماری یک وضعیت حاد اختلال مغزی با علائم سرگیجه و یا هذیان است. شرایط معمولا برگشت پذیر است. علل آنسفالوپاتی متابولیک سمی متفاوت هستند. این علل شامل بیماری سیستمیک، عفونت، نارسایی یک اندام و سایر شرایط می‌باشند.

آسیب مغزی در اثر کمبود اکسیژن


این حالت مغزی ناشی از کمبود کل اکسیژن در مغز است. عدم وجود اکسیژن برای چند دقیقه باعث مرگ سلول‌ها در بافت‌های مغزی می‌شود. آسیب مغزی ناشی از انسداد ناشی از حمله قلبی (توقف قلب)، آسیب یا ترومای سر، غرق شدن، مصرف بیش از حد مواد مخدر یا مسمومیت است.

زندگی نباتی

این حالت، بیهوشی شدید است. فرد از محیط اطراف خود بی اطلاع است و قادر به حرکت اختیاری نیست. در وضعیت نباتی مداوم، ممکن است فرد به سمت هوشیاری پیشرفت کند اما بدون عملکرد مغزی بالاتر باقی می‌ماند. در زندگی نباتی پایدار، تنفس، گردش خون، و چرخه خواب و بیداری وجود دارد.

سندرم قفل شدگی

این وضعیت یک بیماری عصبی نادر است. شخص به غیر از حرکت عضلات چشم، کاملا فلج است، اما بیدار و هشدار و با یک ذهن عادی به زندگی ادامه می‌دهد.

مرگ مغزی

این حالت یک پایان غیرقابل برگشت عملکرد مغز است. مرگ مغزی ممکن است در اثر هر گونه آسیب ماندگار یا گسترده به مغز ایجاد شود.

کمای القایی یا مصنوعی

این نوع اغمای موقت یا حالت عمیق ناخودآگاه، برای محافظت از مغز در برابر تورم پس از آسیب استفاده می‌شود. بیمار دوز کنترل شده ای بیهوشی دریافت می‌کند که باعث کمبود احساس یا آگاهی می‌شود. سپس پزشکان علائم حیاتی فرد را به دقت نظارت می‌کنند. این کما فقط در بخش‌های مراقبت‌های ویژه بیمارستان اتفاق می‌افتد.

 علل به کما رفتن بیمار چه می‌تواند باشد؟


کما در اثر آسیب به مغز ایجاد می‌شود. آسیب مغزی می‌تواند به علت بالا رفتن فشار، خونریزی، از دست دادن اکسیژن یا تجمع سموم باشد. آسیب می‌تواند موقت و برگشت پذیر باشد. همچنین می‌تواند دائمی باشد.
دلایل بروز کما عبارت اند از:

آسیب‌های سر می‌توانند موجب تورم و / یا خونریزی مغز شوند. هنگامی که مغز در نتیجه یک آسیب متورم می‌شود، مایع به جمجمه فشار وارد می‌کند. تورم ممکن است در نهایت مغز را به سمت ساقه مغز فشار دهد، که می‌تواند به RAS (سیستم فعال سازی رتیوکولار) - بخشی از مغز که مسئول تحریک و آگاهی است، آسیب برساند.
تورم بافت مغزی می‌تواند حتی بدون وجود مشکل رخ دهد. گاهی اوقات کمبود اکسیژن، عدم تعادل الکترولیتی یا هورمون‌ها می‌تواند موجب تورم شود.
خونریزی در لایه‌های مغز ممکن است به علت تورم و فشردگی در سمت آسیب دیده مغز، باعث ایجاد کما شود. این فشرده سازی موجب تغییر مغز، باعث آسیب به مغز و RAS (که در بالا ذکر شد) می‌شود. فشار خون بالا، آنوریسم مغزی و تومورها علل غیر تروماتیک خونریزی در مغز هستند.
هنگامی که جریان خون به قسمت عمده ساقه مغز نرسد یا از دست دادن خون همراه با تورم باشد، ممکن است کما رخ دهد.
در افراد مبتلا به دیابت، وقتی که سطح قند خون بسیار بالا می‌رود، ممکن است اغما رخ دهد. این شرایطی است که به هایپرگلیسمی شناخته می‌شود. هیپوگلیسمی یا قند خون بسیار کم، نیز ممکن است باعث ایجاد کما شود. این نوع کما معمولا هنگامی که قند خون اصلاح می‌شود، برگشت پذیر است.
اکسیژن برای عملکرد مغز ضروری است. ایست قبلی باعث قطع ناگهانی جریان خون و اکسیژن به مغز می‌شود، که هیپوکسی یا آنوکسی نامیده می‌شود. پس از احیای قلبی ریوی (CPR)، نجات یافتگان از ایست قلبی اغلب به کما می‌روند. کمبود اکسیژن همچنین می‌تواند در اثر غرق شدن یا خفگی رخ دهد.
عفونت سیستم عصبی مرکزی، از جمله مننژیت یا آنسفالیت، نیز می‌تواند باعث اغما شود.
موادی که معمولا در بدن یافت می‌شوند، در صورتی که بدن نتواند به درستی آن‌ها را دفع کند، ممکن است تا سطوح سمی انباشته شوند. به عنوان مثال، آمونیاک به علت بیماری کبد، دی اکسید کربن ناشی از حمله شدید آسم یا اوره در اثر نارسایی کلیه می‌توانند به سطوح سمی در بدن برسند. مواد مخدر و الکل در مقادیر زیاد نیز می‌تواند عملکرد نورون در مغز را مختل کند.
یک تشنج به ندرت منجر به کما می‌شود. اما تشنج‌های مداوم – که صرح نامیده می‌شود - می‌توانند عامل آن باشند. تشنج‌های مکرر می‌توانند مغز را از بهبودی بین تشنج‌ها بازدارد. این امر باعث ایجاد ناخودآگایه طولانی مدت و کما خواهد شد

علائم بیمار در اغما


 علائم و نشانه‌های اغما معمولا عبارتند از:

  • بسته شدن چشم‌ها
  • رفلکس‌های محدود انشعابات مغزی ، مانند مردمک چشمی که به نور پاسخ نمی‌دهند
  • عدم پاسخ اندام‌ها، به جز برای حرکات رفلکس
  • عدم پاسخ به محرک‌های درد، به جز برای حرکات رفلکس
  • تنفس نامنظم

عوارض کما


اگر چه بسیاری از مردم به تدریج از کما بهبود می‌یابند، برخی دیگر به حالت نباتی وارد می‌شوند و یا می‌میرند. برخی از افرادی که از حالت اغما بیرون می‌آیند، ممکن است دارای معلولیت‌های بزرگ یا جزئی باشند. در طی اغما عوارضی از جمله زخم بستر، عفونت‌های مثانه، لخته شدن خون در پاها و سایر مشکلات ممکن است ایجاد شود.

تشخیص

از آن‌جا که افراد به کما رفته نمی‌توانند وضعیت خود را توصیف کنند، پزشکان باید به نشانه‌های فیزیکی و اطلاعاتی که خانواده و دوستانشان ارائه می‌دهند، اتکا کنند. برای ارائه اطلاعات مربوط به فرد آسیب دیده، از جمله موارد زیر آمادگی داشته باشید:

  • رویدادهایی که به کما ختم میشوند، مانند استفراغ یا سردردجزئیاتی در مورد چگونگی از دست رفتن هوشیای فرد ، از جمله اینکه آیا ناگهانی یا در طول زمان رخ داده است
  • هر گونه علائم یا نشانه‌های قابل توجه قبل از از دست دادن هوشیاری
  • تاریخچه پزشکی بیمار، از جمله مشکلات دیگری که ممکن است در گذشته داشته باشد، مانند حمله سکته مغزی یا  حملات ایسکمی گذرا
  • تغییرات اخیر در سلامت یا رفتار بیمار
  • مصرف داروها توسط فرد به اغما رفته، از جمله داروهای تجویزی و بدون نسخه و همچنین داروهای تایید نشده یا داروهای غیر مجاز، و مفرح

معاینه فیزیکی

در یک معاینه فیزیکی، پزشکان حرکات و رفلکس‌های فرد به اغما رفته، پاسخ به محرک‌های درد و اندازه مردمک را بررسی می‌کنند. پزشکان برای کمک به تشخیص علت کما الگوهای تنفسی را مشاهده خواهند کرد. همچنین ممکن است پزشکان، پوست را برای وجود هر گونه علائم کبودی ناشی از آسیب بررسی کنند.
برای تعیین میزان آگاهی فرد، پزشکان ممکن است با صدای بلند صحبت کنند یا گوشه زاویه فک یا بستر ناخن را فشار دهند. پزشکان به دنبال نشانه‌هایی از برانگیختگی، مانند صداهای آوایی، باز شدن چشم‌ها و یا حرکت می‌گردند.
پزشکان حرکات بازتابی چشم را آزمایش می‌کنند. این آزمایشات می‌تواند به تعیین علت اغما و محل آسیب مغزی کمک کند.
پزشکان ممکن است آب یخ و آب گرم را به کانال گوش فرد آسیب دیده وارد کنند و واکنش‌های چشم او بررسی نمایند.

تست‌های آزمایشگاهی

نمونه‌های خون ممکن است برای بررسی موارد زیر گرفته شود:
• شمارش کامل خون
• عملکرد الکترولیت‌ها، گلوکز، تیروئید، کلیه و کبد
• مسمومیت با مونوکسید کربن
• مصرف بیش از حد الکل یا مواد مخدر
ضربه به ستون فقرات (پانچ کمری) می‌تواند برای بررسی علائم عفونت در سیستم عصبی بررسی شود. در طول ضربه به ستون فقرات، پزشک یا متخصص سوزنی را به داخل کانال نخاعی وارد می‌کند و برای تجزیه و تحلیل مقدار کمی مایع جمع آوری می‌کند.

اسکن مغزی

تست‌های تصویر برداری به پزشکان کمک می‌کند تا نواحی آسیب مغزی را مشخص کنند. این تست‌ها عبارتند از:
کالرباکس شود

اسکن توموگرافی کامپیوتری

سی تی اسکن از یک مجموعه اشعه‌های ایکس برای ایجاد یک تصویر دقیق از مغز استفاده می‌کند.  سی تی اسکن می‌تواند خونریزی مغزی، تومور، سکته مغزی و سایر شرایط را نشان دهد. این آزمایش اغلب برای تشخیص و تعیین علت کما استفاده می‌شود.

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی

ام آر آی از امواج رادیویی قدرتمند و مغناطیسی استفاده می‌کند تا تصویر دقیقی از مغز ایجاد کند. ام آر آی می‌تواند بافت مغزی آسیب دیده در اثر سکته ایسکمیک، خونریزی مغزی و سایر شرایط را تشخیص دهد. اسکن ام آر ای به ویژه برای بررسی انشعابات مغز و ساختار عمقی مغز مفید است.

الکتروانسفالوگرافی


الکتروانسفالوگرافی، فعالیت الکتریکی داخل مغز را اندازه گیری می‌کند. پزشکان الکترودهای کوچکی را به پوست سر وصل می‌کنند. و جریان الکتریکی کمی را از طریق الکترود ارسال می‌کنند. سپس پالس‌های الکتریکی مغز ثبت می‌شوند. این آزمایش می‌تواند تعیین کند که آیا احتمال دارد تشنج باعث ایجاد کما شده باشد یا خیر.

درمان حالت اغما یا کما


اغما یک اورژانس پزشکی است. پزشکان در ابتدا راه‌های هوایی بیمار را بررسی می‌کنند و به حفظ تنفس و گردش خون او کمک خواهند کرد. پزشکان ممکن است کمک‌های تنفسی، انتقال خون و دیگر مراقبت‌های حمایتی را ارائه دهند. در صورت شوک دیابتی یا عفونت موثر بر مغز، پرسنل اورژانس ممکن است حتی قبل از اینکه نتایج آزمایش خون فرستاده شوند، گلوکز یا آنتی بیوتیک به صورت داخل وریدی تجویز کنند. درمان بسته به علت کما متفاوت است. ممکن است لازم باشد برای کاهش فشار مغز به علت تورم مغز، یک روش یا دارو مورد نیاز باشد.اگر اغما ناشی از مصرف بیش از حد مواد مخدر باشد، پزشکان برای درمان این وضعیت داروهایی تجویز می‌کنند. اگر کما به علت تشنج باشد، پزشکان داروهایی را برای کنترل تشنج استفاده می‌نمایند. درمان‌های دیگر ممکن است بر روی داروها یا درمان‌هایی متمرکز شوند که به بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت یا بیماری کبد مربوط هستند. گاهی اوقات علت کما می‌تواند به طور کامل معکوس شود و فرد آسیب دیده عملکرد طبیعی را به دست آورد. اما فرد بیمار دچار آسیب شدید مغزی شده باشد، ممکن است به ناتوانی‌های دائمی دچار شود و یا ممکن است هرگز نتواند هوشیاری خود را به دست آورد. فرد ممکن است وارد یک حالت نباتی پایدار یا دچار مرگ مغزی شود.

سوالات متداول


چند مورد از سوالات متداول درباره حالت کما عبارت اند از:

احتمال برگشت از کما چگونه است؟

پیش بینی نجات از کما در هر وضعیت متفاوت است. شانس بهبودی فرد بستگی به علت اغما، و اینکه آیا مشکل را می‌توان اصلاح کرد، و مدت زمان اغما دارد. اگر مشکل برطرف شود، فرد اغلب می‌تواند به سطح اصلی عملکرد خود بازگردد. در حالی که، گاهی اوقات، اگر آسیب مغزی شدید باشد، فرد ممکن است به طور دائم ناتوان شود و یا هرگز هوشیاری خود را بدست نیاورد. موارد اغمایی که از مسمومیت دارویی حاصل می‌شود، در صورت دریافت فوری مراقبت‌های پزشکی، میزان بهبودی بالایی دارند. مواردی که در نتیجه آسیب به سر رخ می‌دهند، نرخ بهبودی بیشتری نسبت به موارد مرتبط با کمبود اکسیژن دارند. هنگامی که یک فرد در کما است، به سختی می‌توان بهبودی او را پیش بینی کرد. هر فرد متفاوت است و بهتر است با پزشک خود مشورت کنید. همان طور که انتظار می‌رود، هر چه فرد به مدت بیشتری در کما باشد، احتمال هوشیاری او کمتر می‌شود. با این حال، بسیاری از بیماران پس از چند هفته در کاما بودن، می‌توانند به هوش آیند. اگرچه، ممکن است معلولیت‌های قابل توجهی داشته باشند.

کما چقدر طول می‌کشد؟

با توجه به مؤسسات ملی بهداشت، کما بیش از 2 تا 4 هفته غیر معمول است. با این حال، در شرایط خاص هیچ محدودیتی برای مدت زمان به کما رفتن وجود ندارد. بعضی از بیماران حتی برای چند دهه در کما می‌مانند.

هنگامی که با یک فرد به اغما رفته صحبت می‌کنید آیا می‌تواند صدای شما را بشنود؟

بر اساس گزارش‌های دست اول از افرادی که دچار کما شده‌اند، پاسخ مثبت است. اگر کسی که عاشق او هستید به کما برود، باید با اطمینان با او صحبت نمایید و او را حمایت کنید.

سطح هوشیاری 3 یا 5 در فرد به کما رفته چه معنی دارد؟

درجه هوشیاری (GCS) رایج ترین سیستم درجه بندی است که برای توصیف سطح آگاهی در فرد پس از آسیب مغزی استفاده می‌شود. اساسا، برای کمک به سنجش شدت آسیب حاد مغزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. تست ساده، و قابل اطمینان است و با نتیجه پس از آسیب شدید مغزی هماهنگی خوبی دارد.
GCS عملکردهای زیر را اندازه گیری می‌کند:

باز کردن چشم‌ها (E)

4= خود به خودی

3 = نسبت به صدا
2 = نسبت به درد
1 = هیچ چیز

پاسخ آوایی (V)

5 =مکالمه عادی
4 = مکالمات در هم برهم
3 = کلمات اما بدون انسجام
2 = هیچ کلمه، تنها صداها
1 = هیچ چیز

پاسخ حرکتی

6 = عادی
5 = موضعی به درد
4 = عقب کشیدن نسبت به درد
3 = وضعيت پوست انداختن (وضعيت غير طبيعي که مي‌تواند شامل خشکی، مچ دست گره کرده، پاهاي صاف دراز شده و بازوهای به سمت بدن خم شده باشد که مچ دست و انگشتانش نیز خم شده و روي سينه قرار گرفته است)
2= مختل شدن مغز (موقعیت غیر طبیعی که می‌تواند شامل خشکی، صاف نگه داشتن بازوها و پاها، خم شدن انگشتان پا به سمت پایین، خم شدن سر و گردن به عقب باشد)
1 = هیچ چیز
هر آسیب مغزی متفاوت است اما معمولا آسیب مغزی به صورت زیر طبقه بندی می‌شود:
• شدید: GCS 3-8  (نمی‌توانید امتیاز کمتر از 3 بدهید)
• متوسط: GCS 9-12
• خفیف: GCS 13-15
آسیب‌های مغزی خفیف می‌توانند منجر به علائم عصبی موقت یا دائمی شوند و آزمایش‌های تصویربرداری عصبی مانند سی تی اسکن یا ام آر آی ممكن است بتواند یا نتواند شواهدی از آسیب را نشان دهد.
آسیب‌های مغزی متوسط و شدید اغلب در معرض دراز مدت منجر به مشکلات شناختی (مهارت‌های تفکر)، مهارت‌های فیزیکی و / یا عملکرد عاطفی / رفتاری می‌شوند.