درمان سردرد میگرنی در بارداری با کاهش استرس،تغذیه مناسب و طب سنتی

از هر 5 زن حداقل یک نفر در مرحله‌ای از زندگی خود دچار سردرد میگرنی می‌شود و حدود 16 % از این موارد نخستین بار در سه ماهه اول بارداری تجربه می‌شود. البته تقریباً دو سوم بانوانی که قبل از حاملگی دچار میگرن شده‌اند، سردردشان تاحدی در این دوران بهتر می‌شود، در واقع این وضعیت درباره زنانی مصداق دارد که در روزهای قاعدگی دچار حمله میگرن می‌شوند.

میگرن سردرد معمول دوران بارداری نیست، بلکه این سردردهای شدید و ضربان‌دار یک یا هر دو طرف سر را دربرمی‌گیرد و چند ساعت یا حتی چند روز طول می‌کشد. میگرن در بعضی موارد پیش‌درآمد یا اورا دارد، اورا علائمی عصبی است که شامل تاری دید، اخگربینی و بی‌حسی یا گزگز دست یا پا می‌شود. بدتر از همه این که میگرن (با اورا یا بدون آن) باعث حالت تهوع می‌شود و ویار و تهوع صبحگاهی معمول حاملگی را تشدید می‌کند. به علاوه میگرن با خستگی بیشتر، سرگیجه و حساسیت به نور و صدا نیز همراه است. در صورتی داشتن علائم میگرن از جمله سردرد شدی همراه با حالت تهوع در دوران بارداری و یا داشتن سابقه قبلی میگرن، بهتر است حتما با یک پزشک متخصص مغز و اعصاب مشاوره داشته باشید تا شما را در پیشگیری و مدیریت میگرن در طول دوران بارداری راهنمایی کند. برای رزرو وقت ملاقات با متخصص مغز و اعصاب در کلینیک ما می‌توانید با شماره‌های 38240000  - 88792873  تماس حاصل فرمایید.

چه محرک‌هایی باعث تشدید میگرن در بارداری می‌شوند؟


اگر محرک‌های میگرن حاملگی را بشناسید، بهتر می‌توانید آن را مدیریت کنید. البته شناسایی این محرک‌ها آسان نیست، چون حمله میگرن گاهی در اثر تغییر در گذرگاه‌های عصبی، در جریان خون در مغز یا در مواد شیمیایی عصب شروع می‌شود. پزشکان معتقدند که تهییج شدید سلول‌های مغزی باعث تولید مواد شیمیایی خاصی می‌شود که رگ‌های خونی روی سطح مغز را تحریک می‌کند و ورم کردن این رگ‌ها منجر به احساس درد می‌شود. به علاوه تغییرات هورمونی دوران بارداری نیز منجر به میگرن می‌شود، میگرن بارداری در سه ماهه نخست بارداری شیوع بالاتری دارد، چون در این زمان میزان استروژن به حداکثر می‌رسد. با پایداری نسبی میزان استروژن در سه ماهه دوم و سوم حاملگی، سردردهای میگرنی نیز تاحدی آرام می‌شود.

میگرن در دوران حاملگی


میگرن در زنان باردار معمولاً به صورت درد سنگینی شروع می‌شود که به دردی مداوم، ضربان‌دار و تپشی در گیجگاه‌ها و جلوی سر تبدیل می‌شود. حمله میگرن 72 ـ 4 ساعت طول می‌کشد و معمولاً در اثر فعالیت بدنی تشدید می‌شود. میگرن گاهی با علائم دیگری مانند تهوع، استفراغ یا حساسیت به نور و صدا نیز همراه است. بعضی موارد میگران با علائمی مانند تغییرات بینایی همراه است، این نوع میگرن، میگرن دارای پیش درآمد یا اورا نامیده می‌شود. همچنین برخی بیماران نقاط کور، بی‌حسی، سوزن سوزن شدن و گزگز، اختلالات گفتار و ضعف را نیز تجربه می‌کنند. اگر میگرن همراه با اورا باشد، علائم فوق حداقل از یک ساعت قبل از حمله سردرد میگرنی شروع می‌شود.

تناوب میگرن


بسیاری از بانوان برای اولین بار در دوران حاملگی دچار میگرن می‌شوند، حال آن که بانوانی که قبلاً نیز سابقه میگرن داشته‌اند، بیشتر این سردرد را تجربه می‌کنند. چون تعادل هورمون‌ها در دوران بارداری به هم می‌خورد، میگرن، نیز مانند بقیه سردردها، در دوران بارداری بیشتر بروز می‌یابد. دیگر محرک‌های مرتبط با بارداری عبارت است از: خستگی، تنش و اضطراب، افت قند خون، فشار جسمی یا عاطفی، گرفتگی بینی، افزایش دمای بدن یا ترکیبی از این موارد. البته بانوانی که سابقه میگرن در دوران قاعدگی داشته‌اند، در زمان بارداری، به ویژه در سه ماهه دوم و سوم، کمتر دچار این سردردها می‌شوند. در این حالت افت استروژن قبل از پریود باعث میگرن بوده است، اما چون میزان استروژن در زمان حاملگی در سطحی بالاتر باقی می‌ماند، میگرن در بارداری نیز برطرف می‌شود.

مدیریت میگرن در بارداری


راه‌های متعددی وجود دارد که به مدیریت و درمان سردردهای میگرنی کمک می‌کند. همچنین درمان علل ثانویه سردرد نیز باعث برطرف شدن میگرن در رنان باردار می‌شود. در ادامه این روش‌ها را توضیح می‌دهیم.

آرام کردن خود را یاد بگیرید

یاد گرفتن شیوه آرام کردن عصب‌ها و مدیریت استرس در دوران بارداری بسیار مهم است. آرامش میگرن را به حاشیه می‌راند. همچنین می‌توانید تکنیک‌های آرام‌سازی، مانند مدیتیشن یا یوگا را برای کاهش استرس یاد بگیرید.

الگوی تغذیه را تغییر دهید

بهتر است به جای صرف سه وعده غذای سنگین، وعده‌های بیشتر و کم‌حجم‌تری را در طول روز میل کنید. به این ترتیب علائم اولیه بارداری، مانند تهوع صبحگاهی، حالت تهوع و استفراغ، نیز کاهش می‌یابد. اگر تهوع صبحگاهی برطرف نشود، اشتهایتان به تدریج کمتر می‌شود و قند خون افت می‌کند. پایین آمدن قند خون یکی از محرک‌های میگرن حاملگی است. بنابراین حجم وعده‌های غذایی را کمتر و تعداد را بیشتر کنید و مایعات فراوان بنوشید تا آب بدن‌تان کم نشود.

فعال باشید

ورزش منظم به حفظ تناسب اندام کمک می‌کند و شدت میگرن را کاهش می‌دهد. همچنین ورزش کردن تنفس را بهبود می‌دهد، قند خون را تنظیم می‌کند و باعث ترشح اندورفین می‌شود.

طب سوزنی را امتحان کنید

طب سوزنی درمانی ایمن در دوران حاملگی است که سودمندی آن در رفع میگرن در بارداری و تهوع صبحگاهی به اثبات رسیده است. حتماً برای درمان به یک متخصص مجرب مراجعه کنید.

ماساژ را فراموش نکنید

ماساژ کل بدن تنش و سفتی عضلات شانه، گردن و پشت بدن یا کمر را از بین می‌برد. البته ماساژ را فقط باید به دستان ماهر متخصصی بسپارید که در زمینه ماساژ بارداری آموزش دیده است. راه دیگر این است که از همسرتان بخواهید تا سر و کمرتان را به آرامی ماساژ دهید تا گردش خون بهتر شود و گرفتگی عضلات برطرف گردد.

سرما یا گرما درمانی را امتحان کنید

کمپرس سرد یا گرم را روی چشم‌ها، کنار سر و پشت گردن بگذارید تا میگرن در بارداری تسکین یابد. می‌توانید پدهای گرمایی و کیسه کمپرس سرد را از داروخانه خریداری کنید یا خودتان در منزل تهیه کنید.

درمان میگرن بارداری با طب سنتی


برای درمان میگرن در بارداری می‌توان از روش‌های ارائه شده در طب سنتی استفاده کرد که عبارتند از:

روغن نعناع برای سردردهای بارداری

روغن نعناع پوست را خنک می‌کند و تنش سلول‌های پوستی را کاهش می‌دهد. پژوهش‌های متعددی در زمینه فواید روغن نعناع برای سلامتی انجام شده است. یکی از این پژوهش‌ها نشان می‌دهد که روغن نعناع در ترکیب با اتانول از سردردهای ناشی از حساسیت جلوگیری می‌کند. اگر پیشانی و گیجگاه‌ها را با روغن نعناع ماساژ دهید، میگرن به سرعت تسکین خواهد یافت.

روش مصرف

روش مصرف روغن نعناع بسیار ساده است، کافی است 10 قطره روغن را روی کف دست بریزید. سپس کف دست‌ها را 20 ثانیه به هم بمالید و روی پیشانی و گیجگاه‌ها بکشید. پیشانی را به مدت 5 ـ 3 دقیقه ماساژ دهید. بهتر است این درمان را قبل از خوابیدن انجام دهید تا روغن نعناع شب اثر خود را به جا بگذارد. هر زمان که در دوران بارداری دچار میگرن شوید، از روغن نعناع استفاده کنید تا سردردتان به سرعت آرام شود.

اسفناج بخورید

منیزیم جایگاه مهمی در تغذیه حاملگی دارد. اسفناج باید به مهم‌ترین غذای اصلیتان تبدیل شود. یک پیمانه اسفناج حاوی 157 میلی گرم منیزیم است، تمام بانوان باردار باید در روز 400 میلی گرم منیزیم دریافت کنند. با این توصیف اسفناج بهترین روش برای پیشگیری از سردرد است. روش‌های مختلف و ایمنی برای طبخ و مصرف اسفناج وجود دارد تا به این ترتیب بتوانید منیزیم مورد نیاز خود را دریافت کنید.

مواد مورد نیاز

اسفناج تازه، نمک، بستنی وانیلی

روش مصرف

یک پیمانه برگ اسفناج را به مدت 5 دقیقه در آب جوش بجوشانید. سپس دو قاشق بستنی وانیلی را در مخلوط‌کن بریزید. اسفناج آبپز را نیز داخل مخلوط کن بریزید. این مواد را 3 دقیقه با هم مخلوط کنید تا یک اسموتی خوشمزه و سرشار از منیزیم آماده شود و با میگرن حاملگی خداحافظی کنید. اگر اسفناج دوست دارید، می‌توانید نصف قاشق چایخوری نمک سیاه به اسفناج آبپز اضافه کنید و آن را به مدت دو دقیقه در مخلوط‌کن بریزید. سپس نصف قاشق چایخوری پودر زردچوبه تفت داده شده به آن اضافه و یک دقیقه دیگر مخلوط کنید. داروی طبیعی پیشگیری از میگرن در بارداری آماده است.

آیا زنان باردار می‌توانند برای درمان میگرن خود از دارو استفاده کنند؟


مخدرهایی مانند کدئین (در ترکیب با تایلنول) معمولاً کم‎خطرند. به علاوه بانوان باردار سال‌ها است که استامینوفن (تایلنول) مصرف می‌کنند و با مشکلی مواجه نشده‌اند. اما اکثر داروهای دیگری که برای میگرن مصرف می‌شوند، در دوران بارداری ممنوع‌ هستند. اطلاعات بسیاری درباره ایمنی مصرف داروهای میگرن در دوران بارداری وجود ندارد، اما اطلاعاتی درباره برخی از آن ها در دسترس است:

  •  ایبوپروفن و دیگر داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب (NSAIDS) برای بانوان باردار، به ویژه در سه ماهه سوم مناسب نیستند.
  •  مصرف داروهای حاوی کافئین، یعنی اکثر داروهای مخصوص میگرن، در دوران حاملگی توصیه نمی‌شود، چون هر قرص معادل یک فنجان قهوه است. اگر بیش از دو قرص در روز مصرف کنید، مقدار کافئین دریافتیتان بیشتر از مقدار مجاز در زمان بارداری خواهد شد.
  •  پزشکان غالباً فیورینال را برای میگرن بارداری تجویز می‌کنند، اما این قرص نه تنها حاوی کافئین است، بلکه باربیتورات نیز در آن وجود دارد که مصرف آن در دوران بارداری ممنوع است.
  •  نکته آخر این که داروهای مسدود کننده بتا برای بانوان باردار مناسب نیست، چون این داروها خون‌رسانی به جفت و جنین را کاهش می‌دهد. مصرف روزانه مسدود کننده‌های بتا به محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR) دامن می‌زند.

بهتر است همواره قبل از مصرف دارو در دوران بارداری با پزشک مشورت کنید تا مطمئن شوید که این دارو خطری را برای خود یا فرزندتان ایجاد نمی‌کند.

پیشگیری از میگرن


بهترین روش برای درمان میگرن در بارداری پیشگیری از شروع آن است. اگرچه تمام میگرن‌های قابل پیشگیری نیست، اما راه‌هایی برای کمتر کردن تعداد دفعات میگرن وجود دارد.

کاهش استرس

پژوهش‌ها نشان داده است که درمان‌های طب کل‌نگر، مانند طب سوزنی، بیوفیدبک، ماساژ، مدیتیشن و یوگا، که استرس، یعنی محرک معمول میگرن، را کاهش می‌دهد به تسکین درد میگرن کمک می‌کند.

به اندازه کافی بخوابید

شکی نیست که خوابیدن کافی در دوران بارداری دشوار است. اما چون اختلال‌های خواب و خستگی از محرک‌های میگرن است، بهتر است برای خواب اولویت قائل شوید.

ورزش کنید

ورزش ایروبیک منظم و ایمن در دوران حاملگی (مانند پیاده‌روی، شنا و دوچرخه سواری) تعداد و شدت میگرن‌های بارداری را کاهش می‌دهد و برای بقیه بدن و نوزاد نیز مفید است. البته زمانی که میگرن شروع شد، دیگر نباید کتانی‌هایتان را بپوشید و به باشگاه بروید چون در این حالت ورزش فقط علائم را تشدید می‌کند.

آیا میگرن بارداری خطرناک است؟


خیر، خطرناک نیست و احتمال بروز عوارض حاملگی را افزایش نمی‌دهد. بااین حال به خاطر بسپارید که سردرد گاهی نشانه ابتلا به یک بیماری است. بنابراین اگر سردردتان با تب یا نشانه‌های دیگری مانند تاری دید همراه بود، حتماً به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر مرتب دچار سردرد می‌شوید و سردرد هر بار چند ساعت طول می‌کشد، باید برای درمان اقدام کنید.